نهمین گردهمایی سراسری خیرین آموزش عالی کشور با شعار «حمایت از علم و فناوری برای توسعه پایدار» به میزبانی دانشگاه تهران و بنیاد فرهنگی مصلینژاد برگزار شد. این رویداد با حضور جمعی از خیرین، نیکوکاران، مسئولان دانشگاهها و فعالان عرصه علم و فناوری، به بررسی ابعاد مختلف نیکوکاری در آموزش عالی، ضرورت توسعه این فرهنگ، توانمندسازی بنیادهای حامیان و نقش خیرین در حمایت از دانشجویان مستعد و نیازمند اختصاص داشت.
در این مراسم، دکتر احسان قبول، رئیس مرکز همکاریهای علمی بینالمللی وزارت علوم؛ دکتر ناصر غلامی، مدیرعامل بنیاد حامیان دانشگاه تهران؛ دکتر محمدحسین امید، رئیس دانشگاه تهران؛ مهدی قاسمی، مشاور وزیر علوم و دبیر ستاد خیرین؛ و خلیل عالیپور، خیّر و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، به ایراد سخنرانی پرداختند.
ضرورت توسعه نیکوکاری و حمایت از ایدههای نوآورانه
دکتر احسان قبول با تأکید بر ضرورت توسعه نیکوکاری در دانشگاهها اظهار کرد: «خیرین علاوه بر کمک به رفع نیازهای دانشجویان نیازمند، میتوانند از دانشجویان و پژوهشگرانی که دارای ایده و استعداد هستند نیز حمایت کنند تا ایدههای آنان در داخل کشور به محصول تبدیل شود.»
وی با اشاره به جایگاه نیکوکاری در فرهنگ ایرانی گفت: «وقتی از نیکوکاری سخن میگوییم، بخشی از تفکرات کهن ما نمود پیدا میکند. نخستین اثری که به زبان فارسی نو پدید آمد، شاهنامه است و در آغاز آن نیز بر ماندگاری نام انسان از طریق دلیری، آبادانی و دانایی تأکید شده است.»
قبول درباره کتاب «دانشگاه و خیر مؤثر» اثر عبدالرضا باقری توضیح داد: «این کتاب به یکی از مسائل مهم در فرایند ساختارسازی و سازمانبخشی کشور پرداخته است. داستان کتاب از سال ۱۳۷۸ و زمانی آغاز میشود که دکتر باقری رئیس دانشگاه فردوسی مشهد بودند و در یکی از خوابگاههای خودگردان و خارج از دانشگاه اتفاقی رخ داد که مسئولیت مستقیم آن بر عهده دانشگاه نبود.»
وی ادامه داد: «باقری در آن زمان به این اندیشه رسید که دانشگاه چگونه میتواند فراتر از مسئولیتهای رسمی خود عمل کند. از همین رو به سراغ نیکوکاران و افراد خوشنام شهر رفت و از آنان خواست درباره هدایت جریان نیکوکاری به سمت دانشگاه و دانشجویان همکاری کنند.»
رئیس مرکز همکاریهای علمی بینالمللی وزارت علوم با اشاره به دستاوردهای این رویکرد گفت: «حاصل این اقدام، ایجاد ۲ هزار و ۵۰۰ تخت خوابگاهی و ۹ مجموعه کارگاهی بود و افرادی همچون مصلینژاد نیز در این فرایند نقش داشتند.» وی اهمیت این تجربه را در آن دانست که «یک اقدام در یک مکان و زمان مشخص، به تدریج به تفکر، فرایند، الگو و ساختاری قابل استفاده تبدیل شده است.»
قبول با اشاره به فعالیت بنیاد حامیان دانشگاه فردوسی مشهد اظهار کرد: «فعالیت این بنیاد به رفع نیازهای اساسی دانشجویان محدود نمانده و موضوع حمایت از دانشجویان نخبه نیز مورد توجه قرار گرفته است.»
وی افزود: «هدف این است که دانشجویی که ایده و توانایی دارد، برای تحقق آن الزاماً کشور را ترک نکند و بداند در داخل کشور نیز نیکوکارانی هستند که میتوانند از ایده او حمایت کنند تا در دانشگاه، شهر و کشور خود به محصول تبدیل شود.»
وی با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد در حوزه نیکوکاری تصریح کرد: «نیکوکاری امروز باید به سمت فناوری و نوآوری نیز سوق پیدا کند. نیکپذیران صرفاً دانشجویان نیازمند نیستند، بلکه افرادی دارای ایده، استعداد و ظرفیت نیز میتوانند از این حمایتها بهرهمند شوند؛ بهویژه کسانی که احساس میکنند امکان شکوفایی ظرفیتشان در کشور فراهم نیست.»
قبول همچنین از تلاش برای معرفی این مدل در یونسکو و گسترش آن در مدارس و دانشگاههای افغانستان و کشورهای منطقه خبر داد و گفت: «در تلاش هستیم که این تفکر و اندیشه بهزودی به یک الگوی منطقهای تبدیل شود.»
کمک بیش از هزار میلیارد تومانی خیرین به دانشگاه تهران
دکتر ناصر غلامی، مدیرعامل بنیاد حامیان دانشگاه تهران، با ارائه گزارشی از عملکرد ۱۱ ساله این بنیاد گفت: «طی ۱۱ سال گذشته بیش از هزار میلیارد تومان به دانشگاه تهران کمک شده است.»
وی افزود: «اگر بخواهیم این کمکها را با قیمت سکه در همان سالها معادلسازی کنیم، میزان حمایتهای صورتگرفته به رقم قابل توجهی میرسد.»
غلامی با اشاره به روند افزایش تعداد خیرین و حامیان دانشگاه تهران گفت: «از سال ۱۳۹۲ که نخستین جشنواره تجلیل از خیرین دانشگاه تهران برگزار شد، تعداد خیرین و حامیانی که به شیوههای مختلف از دانشگاه حمایت کردهاند، افزایش یافته است و آمار ثبتشده بنیاد در این زمینه قابل توجه است.»
مدیرعامل بنیاد حامیان دانشگاه تهران با اشاره به انتشار صورتهای مالی بنیاد گفت: «از سال ۱۳۹۴ صورتهای مالی حسابرسیشده بنیاد حامیان دانشگاه تهران در سایت بنیاد منتشر شده و اطلاعات مالی این بنیاد در دسترس است.»
وی یکی از اقدامات این بنیاد را حمایت از دانشجویان مستعد عنوان کرد و گفت: «طی ۱۱ دوره بورسیه دانشجویان مستعد، برتر و متقاضی حمایت، بیش از ۲۰ هزار دانشجو از انواع بورسیهها و حمایتهای مربوط به هزینههای تحصیلی استفاده کردهاند.»
غلامی با اشاره به استفاده بنیاد حامیان دانشگاه تهران از ابزارهای نوین تأمین مالی اظهار کرد: «یکی از ابزارهای نوین تأمین مالی که در سالهای گذشته مورد استفاده قرار گرفته، صندوق سرمایهگذاری است که در سال ۱۳۹۳ به ثبت رسید.»
وی افزود: «این صندوقها امکان جمعآوری کمکهای خرد مردمی را با حداقل مبلغ ۱۱۰ هزار تومان فراهم کردهاند و حامیان میتوانند به دو شیوه از این صندوقها حمایت کنند؛ به این صورت که کمک یا سهام به نام دانشگاه قرار گیرد و دانشگاه از منافع آن استفاده کند یا سهام به نام خود حامی باشد و منافع آن در اختیار دانشگاه قرار گیرد.»
غلامی همچنین از اجرای برنامههایی برای تکریم خیرینی که طی سالهای مختلف از دانشگاه تهران حمایت کردهاند، خبر داد و گفت: «تصاویر خیرین جاودان دانشگاه تهران بر روی دیوار بیرونی ساختمان بنیاد حامیان قرار گرفته است و تلاش شده است تصاویر خیرینی که از سال ۱۳۱۳ تاکنون امکان دسترسی به تصویر آنها وجود داشته، در این مجموعه به نمایش گذاشته شود.»
مدیرعامل بنیاد حامیان دانشگاه تهران با اشاره به قدمت بیش از ۹۰ ساله دانشگاه تهران اظهار کرد: «دانشگاه تهران ساختمانهای قدیمی و فرسودهای دارد که نیازهای تعمیراتی و تجهیزاتی قابل توجهی دارند و در این زمینه حمایت خیرین اهمیت زیادی دارد.»
وی به برخی طرحهای عمرانی اشاره کرد و گفت: «خوابگاه ۲۳۲ تخته با حمایت بنیاد فرهنگی مسلمنژاد احداث شده و احداث کوی دانشجویی مولانا نیز توسط یکی دیگر از خیرین در دست اجراست.»
غلامی همچنین از برگزاری نخستین دوره جایزه کریم در سال گذشته خبر داد و گفت: «در نخستین دوره این جایزه از ۵۰ نفر از شاگرداولهای مقطع کارشناسی در ۵۰ رشته تقدیر شد.»
وام شرافتی بدون ضامن و پوشش بیمه تکمیلی
دکتر محمدحسین امید، رئیس دانشگاه تهران، نیز در این مراسم با تشریح اقدامات خیرین آموزش عالی گفت: «نزدیک به یک هزار و ۵۰۰ دانشجو ماهانه یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان وام شرافتی بدون نیاز به ضامن دریافت میکنند و در مجموع حدود ۲ هزار و ۵۰۰ دانشجو در ۴۰ دانشگاه کشور از وام شرافتی یا بیمه درمان تکمیلی بهرهمند هستند.»
وی با اشاره به سابقه برگزاری گردهماییها گفت: «امسال قرار بود این گردهمایی در اردیبهشتماه در دانشگاه صنعتی شریف برگزار شود، اما به دلیل جنگ و آسیبهای واردشده به زیرساختهای این دانشگاه، امکان برگزاری فراهم نشد و دانشگاه تهران به نیابت از صنعتی شریف میزبان این دوره شد.»
امید یادآور شد: «دهمین گردهمایی سراسری خیرین آموزش عالی، انشاءالله در اردیبهشتماه ۱۴۰۶ در دانشگاه صنعتی شریف برگزار خواهد شد.»
رئیس دانشگاه تهران با اشاره به پویشهای برگزارشده بیان کرد: «نخستین پویش با هدف حمایت از دانشجویان نیازمند آغاز شد و امروز به نهالی ارزشمند در دانشگاههای کشور تبدیل شده است.» وی گفت: «نزدیک به یک هزار و ۵۰۰ دانشجو تحت پوشش حمایت بنیاد حامیان قرار دارند و ماهانه مبلغ یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان بهعنوان وام شرافتی دریافت میکنند. این وام بدون نیاز به ضامن پرداخت میشود و دانشجو متعهد میشود چهار سال پس از پایان تحصیل، طی دو سال نسبت به بازپرداخت آن اقدام کند.»
امید افزود: «این تعهد نوعی پیوند اخلاقی میان ما و دانشجوست و برخی دانشجویان حتی پیش از پایان دوره چهار ساله، برای تسویه یکجای وام خود مراجعه کردهاند.»
وی با اشاره به نتایج پویشهای حمایتی دیگر اظهار کرد: «در گردهمایی برگزارشده در تبریز، موضوع تأمین نیازهای بهداشتی و درمانی دانشجویان مطرح شد و اکنون تعدادی از دانشجویان تحت پوشش بیمه درمان تکمیلی قرار گرفتهاند.» به گفته رئیس دانشگاه تهران، «حدود ۲ هزار و ۵۰۰ دانشجو از ۴۰ دانشگاه کشور، یا از وام شرافتی استفاده میکنند یا تحت پوشش بیمه تکمیلی هستند.»
امید با اشاره به حمایت از تیمهای دانشجویی گفت: «در گردهمایی مشهد مقرر شد از ایدههای تعداد زیادی از تیمهای دانشجویی حمایت شود. این حمایتها همچنان ادامه دارد و برخی از این طرحها نیز به نتیجه رسیدهاند.»
به گفته وی برنامهریزیهایی برای مهارتآموزی و کمک به بهبود اشتغالپذیری دانشجویان انجام شده است.
رئیس دانشگاه تهران با اشاره به آسیبهای واردشده به دانشگاهها در جنگ اخیر اظهار کرد: «در جنگ تحمیلی اخیر، تعدادی از دانشگاهها، بهویژه چهار دانشگاه صنعتی کشور؛ صنعتی شریف، صنعتی اصفهان، علم و صنعت ایران و دانشگاه شهید بهشتی، آسیب دیدند که بازسازی آنها انشاءالله مورد عنایت و حمایت خیرین قرار می گیرد.
امید با تأکید بر ضرورت تقویت بنیادهای دانشگاهی گفت: «واقعیت این است که دولتها نه عزم لازم و نه توان کافی را دارند که از حوزه آموزش عالی بهطور کامل حمایت کنند.»
وی تصریح کرد: «دانشگاههای برتر آمریکا، اروپا و حتی برخی کشورهای دیگر، بنیادهای بسیار قدرتمندی دارند که در حوزههای زیرساختی و نرمافزاری به دانشگاهها کمک میکنند و این روند بهتدریج گسترش خواهد یافت.»
خیرین؛ شرکای راهبردی و سرمایههای اجتماعی دانشگاهها
مهدی قاسمی، مشاور وزیر علوم در حوزه اقتصاد آموزش عالی و دبیر ستاد خیرین، با تأکید بر اینکه خیرین باید به عنوان شرکای راهبردی و سرمایههای اجتماعی دانشگاهها دیده شوند، گفت: «ما در آموزش عالی باید نگاهمان به خیرین عزیز به عنوان شریک خودمان باشد. ما به حامیان به عنوان یک شریک استراتژیک نیاز داریم، نه به عنوان یک حامی مقطعی که کمکی به ما بکنند و بروند. ما بیشتر از کمک مادی این دوستان، به کمک معنوی و همراهی آنها نیازمند هستیم. خیلی از خیرین عزیز خودشان کارآفرینان بزرگ یا مدیران بزرگ در بخش خصوصی هستند که ما اتفاقاً به تجربه و نگاه آنها در مجموعههای دانشگاهیمان بیشتر نیاز داریم.»
وی با اشاره به لزوم ایجاد فرصتهای متنوع برای حامیان گفت: «ما دنبال این بودهایم که یک سبد متنوعی از فرصتها برای افرادی که دلشان میخواهد به دانشگاه کمک کنند، فراهم کنیم. تنوع نیازهای ما در دانشگاهها خیلی زیاد است؛ فقط ساختمانسازی نیست. امروز حمایت از دانشجویان مستعد، بورس تحصیلی، گرنتهای پژوهشی، حمایت از اعضای هیئت علمی جوان، ساخت و تجهیز خوابگاههای متأهلی ضرورت زیادی برای ما دارند.»
قاسمی با تأکید بر اهمیت شفافیت در جلب اعتماد حامیان اظهار داشت: «اگر از یک حامی کمک بگیریم، آن باید اطمینان داشته باشد که این کمک در جای خودش نشسته و منابعش تضمین شده است. ایجاد صندوق نیکوکاری رهنگار که به همت دانشگاه تهران تأسیس شد و سال گذشته توانستیم مجوز ملی برایش دریافت کنیم، میتواند در شفاف کردن کمکهای خیرین کمک زیادی بکند.»
وی با اشاره به اقدامات انجامشده در دو سال گذشته گفت: «یکی از اصلیترین اقدامات ما تسهیل در صدور مجوز فعالیت این بنیادها بوده است. در دو سال گذشته بیش از بیست بنیاد مجوز فعالیت دریافت کردند و امروز بیش از شصت و پنج دانشگاه ما بنیاد حامیان به عنوان یک نهاد رسمی و دارای مجوز دارند. تأکید وزیر محترم علوم نیز این است که در همه دانشگاههای ما این بنیاد شکل بگیرد.»
قاسمی با اشاره به برنامههای توانمندسازی افزود: «ما توانمند کردن بنیادهای حامیان را در دستور کار قرار دادیم. آموزش و آگاهیرسانی یکی از برنامههای جدی ما در این دو سال گذشته بوده و تاکنون بیش از بیست دوره و کارگاه آموزشی برای مدیران بنیادها برگزار کردهایم.»
وی با اشاره به ظرفیتهای قانونی تصریح کرد: «بند «خ» ماده ۲۰ قانون برنامه هفتم، امکان استفاده از اعتبار مالیاتی را فراهم کرده است. سال گذشته ما موفق شدیم یکی از پروژههای دانشگاهی را با اعتبار حدود شصت میلیارد تومان در دانشگاه همدان در این سامانه بیاوریم. امسال با موافقت سازمان برنامه، تمام پروژههای نیمهتمامی که مجوز ماده ۲۳ دارند، در سامانه ماده ۲۰ قرار میگیرند و میتوانیم از ظرفیت اعتبار مالیاتی برای تکمیل این پروژهها استفاده کنیم.»
قاسمی با اشاره به آییننامه مسئولیت اجتماعی شرکتهای دولتی گفت: «سال گذشته آییننامهای در دولت به تصویب رسید که بر اساس آن، مسئولیت اجتماعی شرکتهایی که دولت در آنها سهامدار است، میتواند صرف اموری شود که ظرفیتهای بیشتری برای دانشگاهها ایجاد کند. ما موفق شدیم از این ظرفیت برای تعمیر و تجهیز خوابگاههای دانشجویی استفاده کنیم. امسال نیز موافقت شد که تعمیر و تجهیز خوابگاههای دانشجویی و ساخت خوابگاه متأهلی نیز به این موارد اضافه شود.»
وی با اشاره به نقش فارغالتحصیلان اظهار داشت: «متأسفانه در دانشگاههای ما از شبکه فارغالتحصیلان به خوبی استفاده نمیشود. تأکید وزیر علوم این است که انجمنهای فارغالتحصیلان در دانشگاهها شکل بگیرد. اعتقاد ما بر این است که انجمنهای فارغالتحصیلان به عنوان نهاد مکمل بنیاد حامیان، باید شکل بگیرند و فارغالتحصیلان ما به عنوان یک ذخیره بزرگ میتوانند به ما کمک کنند.»
بخشش به آموزش عالی، سرمایهگذاری بر آینده یک ملت
خلیل عالیپور، خیّر دانشگاه تهران و عضو هیئت علمی این دانشگاه، نیز در مراسم با تأکید بر اینکه کمک به آموزش عالی صرفاً یک بخشش نیست بلکه سرمایهگذاری بر آینده یک ملت است، گفت: «افرادی که در حوزه دانشگاهی، مال خودشان را در اختیار دانشجویان و دانشگاه قرار میدهند، اقدام به یک سرمایهگذاری بر آینده یک ملت و یک مملکت میکنند.»
وی افزود: «چه ارزشی بالاتر از سرمایهگذاری بر آینده یک مملکت، یک ملت و جوانان آن کشور وجود دارد؟»
عالیپور با اشاره به گزارش انجمنهای دانشگاهی گفت: «بر اساس گزارش NCCUBO، در سال گذشته ۶۵۷ مؤسسه، مجموعاً ۹۴۴ میلیارد دلار به دانشجویان جهان کمک کردند. این عدد نشاندهنده ظرفیت عظیم بنیادها در حمایت از آموزش عالی است.»
وی با اشاره به دو راهبرد اساسی اظهار داشت: «اول، ضرورت پرداختن به بازنگری پیکربندی ساختار بنیادهاست. ما باید بنیادها را جدیتر از آنچه اکنون دنبال میشود، در آینده دنبال کنیم. دومین موضوع، توجه به مهارتهای لازم برای ورود به حوزه کسبوکار است، نه صرفاً مهارتهای نرم. این نیازمند یک سازوکار جدید است که ما یک دوره کارآفرینی برند پایه برای دانشجویان رشتههای مختلف برگزار کنیم تا آنها بتوانند در عرصه کسبوکار مسلط شوند.»
عالیپور با اشاره به نمونههای بینالمللی گفت: «در دانشگاه آکسفورد در سال ۲۰۲۴-۲۰۲۵، ۳۹۵ میلیون پوند فقط برای کمک به ۱۵۴۳ دریافتکننده کمک مالی پرداخت شده است. همچنین ۱۷۰ میلیون پوند برای ۸۰ دوره PhD کمک مالی شده است.»
وی با اشاره به واژه جدید «شرکای علم» گفت: «دکتر امید، نام جدیدی برای افرادی که از حوزه علم و دانش حمایت میکنند، تحت عنوان «شرکای علم» مطرح کردند. ما باید از خودمان این سؤال را بپرسیم که چقدر بخشیدم و بخشش من چند زندگی را تغییر داده است.»
تقدیر از ۱۶ یاریگر برگزیده آموزش عالی
در بخش دیگری از این گردهمایی، از ۱۶ یاریگر برگزیده دانشگاههای مختلف کشور تقدیر شد. در این مراسم از حمید ابریشمی از دانشگاه تربت حیدریه، محمودرضا چراغعلی از دانشگاه گلستان، قدرت حاجنوری از دانشگاه محقق اردبیلی، محمدحسین خداوردی از دانشگاه کردستان، شهریار دبیری از دانشگاه شهید باهنر کرمان، احمد دنیانور از دانشگاه خوارزمی، سیدمحمد ذوالفقاری از دانشگاه بوعلی سینا، ناهید رشتی از دانشگاه یزد، علی سراجیان از دانشگاه صنعتی قوچان، حمیدرضا شاهحسینی از دانشگاه تهران، علی صنایعی از دانشگاه اصفهان، علیقلی فرداد از دانشکده فنی، محمداسماعیل قدس از دانشگاه سمنان، رضا مسلمینیا از دانشگاه کاشان، علی مشارزاده سهرابی از دانشگاه فردوسی مشهد و سیدحامد موسویپور از دانشگاه یاسوج تقدیر شد. این یاریگران در تأمین بخشی از نیازهای آموزشی، پژوهشی، رفاهی و زیرساختی آموزش عالی کشور نقش داشتهاند.
بنیاد حامیان علم و فناوری ایران
بنیاد حامیان علم و فناوری ایران یک تشکل مردمنهاد، غیرانتفاعی و خیریه است که با هدف ساماندهی و هدایت کمکهای خیرین به حوزه علم و فناوری فعالیت میکند. این بنیاد در سال ۱۳۹۴ به تصویب هیئت مؤسس رسید و در سال ۱۳۹۵ به ثبت رسید. از محورهای فعالیت آن میتوان به حمایت از دانشگاهها و دانشگاهیان، کمک به دانشجویان مستعد و نیازمند، حمایت از پژوهشگران و فناوران، پشتیبانی از ایدهها و طرحهای نوآورانه و کمک به توسعه ارتباط میان دانشگاه و جامعه و صنعت اشاره کرد.
نظر شما